Herb hrabiowski Rutgera von Ascheberg

O wybitnej karierze wojskowej i administracyjnej Rutgera von Ascheberg pisałem już kilka razy i zapewne jeszcze nie raz to uczynię. O karierze tej świadczą m.in. nadane Rutgerowi tytuły barona i hrabiego. Używany przez Ascheberga herb wyraźnie wskazuje na jego pozycję. Wizerunek tego herbu to ciekawa pamiątka, którą niedawno udało mi się kupić. Herb von Ascheberg to zapis historii życia Rutgera.

Herb barona von Ascheberg

Herb Aschebergów pełnił typową dla herbów funkcję: był dziedzicznym znakiem identyfikacyjnym, mającym znaczenie prawne, społeczne i militarne. Herb Ascheberg – którego wizerunek pochodzi z XIX wiecznej pracy heraldycznej (zdjęcie tytułowe) – oczywiście służył tym samym celom.

Herb ten opisany został jako herb Freiherren, czyli baronów. Tytuł barona Rutger otrzymał od króla Karola XI w 1673 r. Jednak wydaje mi się, że jest on zbyt „skromny” jak na herb barona, nie zawiera w sobie żadnej opowieści o działalności Rutgera. Wydaje mi się, że z tego okresu „baronowskiego” pochodzi herb umieszczony na sarkofagu Rutgera znajdującym się w kościele niemieckim w Goteborgu, który odwiedziliśmy w 2021 r. z Julią i Mateuszem. Zdjęcie poniżej. Zaś znaczenie poszczególnych pól wyjaśnia dalszy tekst niniejszego wpisu.

Herb hrabiego von Aschebrg

O pokazywanym w tym wpisie herbie Ascheberga już pisałem ponad 6 lat temu. Dzisiaj wracam do tego tematu, bo XIX wieczny wizerunek tego herbu udało mi się kupić.

W swojej książce Wojciech Krawczuk pisze, że tytuł hrabiego Rutger uzyskał w 1687 r. Z grafiki wynika, że stało się to 10 grudnia 1687 r., zaś Rutgerowi nadano tytuł Grafa, czyli hrabiego właśnie.  Zdjęcie herbu hrabiowskiego poniżej.

Co on przedstawia? Po raz wtóry odwołam się do Wojciecha Krawczuka, znawcy epoki i autora wielokrotnie przywoływanej pracy o Rutgerze. Cytat z książki można znaleźć w tym wpisie.

Tarcza herbowa została podzielona na dziewięć pól.

W pasie środkowym, w polu centralnym herb Aschebergów – w polu złotym, w górnej części głowica czerwona z dwoma złotymi kwiatami (różami?) o pięciu listkach. To  tradycyjny herb szlachecki, jakiego używali od wielu pokoleń, zapewne także jako poddani króla polskiego, o czym pisałem tutaj >>. Nad tym herbem pole z uskrzydloną zbrojną ręką z mieczem i wawrzynem sławy.  To heraldyczne symbole oznaczające szybkie zwycięstwo, chwałę zdobytą w boju oraz rycerską gotowość do walki w obronie honoru lub ojczyzny. Pod herbem zaś pole z rycerzem trzymającym oznakę władzy, co z  kolei jest nawiązaniem do feldmarszałka, którym Rutger został w 1678 r.

W pasie z prawej heraldycznej strony (czyli po lewej stronie obrazka), w górnym polu kroczący Lew Gotów z różą w łapie, przypominający, że Ascheberg był gubernatorem Göteborga (od 1679 r.). W polu środkowym korona, odniesienie – jak przypuszcza Wojciech Krawczuk – do Trzech Koron – tzw. małego herbu Szwecji. W dolnym polu płonąca forteca – prawdopodobnie nawiązanie do nazwy baronatu Kastellgården (dwór zamkowy) albo do herbu prowincji Bohuslän (to istotnie zamek, ale bez płomieni).

W pasie z lewej heraldycznej strony u góry w białym polu wyobrażenie rajtara na koniu, co jest zapewne odwołaniem do kariery wojskowej. Dwugłowy żuraw w polu centralnym, trzymający w szponach kamień. Żuraw z kamieniem to klasyczny symbol czujności i straży. Zgodnie z legendą gdy żuraw zaśnie, upuści kamień i się obudzi. Nietypowe są jednak dwie głowy, co może sugerować „podwojenie” czujności. W polu dolnym dwa pęki kopii z proporcami, co również związane jest z losami Rutgera von Ascheberg.

Również ten hrabiowski herb von Ascheberg umieszczony został na trumnie Rutgera, co widać na filmie umieszczonym w tym wpisie (od 51. sekundy).