Wincenty Wierzynkiewicz. Więzień obozu Stalag I A Stabławki

We wpisie z 31 stycznia 2016 r. wspomniałem o Wincentym Wierzynkiewiczu, bracie Babci Jadzi. I napisałem, że w czasie wojny był w obozie jenieckim Stalag I A. To był ogromny obóz, prawie 300.000 jeńców. Ale do niedawna niewiele wiedziałem o jego pobycie w tym obozie. To się jednak zmieniło, gdyż dzięki MyHeritage nawiązaliśmy kontakt z rodziną Wita, w tym i jego żoną, Stanisławą. I teraz dzięki jego wnuczce, Joannie, mam więcej informacji o tym okresie  życia Wita. Dlatego ten wpis będzie ulegał stopniowym zmianom.

Oto kilka faktów z życia Wita: w obozie był od 1939 r., czyli zapewne zaraz po kampanii wrześniowej. Początkowo zapewne pracował przy budowie obozu (najpierw mieli namioty), a potem u jakiegoś wschodniopruskiego rolnika, czyli bauera (Bauer to właśnie rolnik po niemiecku). Potem został erste Maschineschreiber, czyli pracował w jakiejś obozowej kancelarii. Na pewno ochoczo brał udział w tych wszystkich przedstawieniach teatralnych, stąd też te zdjęcia poniżej. Wspominał, że przez pierwszy okres pobytu w obozie panował tam straszny głód, dopiero później, dzięki Czerwonemu Krzyżowi żyło im łatwiej. Joanna wspominała, że Wit do końca życia nie lubił kaszy. 

Z pracą u rolnika wiąże się pewna anegdota. Joanna napisała:

Niemiec ten darzył dziadka dużym (aczkolwiek weryfikowanym) zaufaniem. Kiedy z całą rodziną wyjeżdżał na święta Wielkiej Nocy, dziadkowi nakazał sprawować nadzór nad gospodarstwem. Na wszelki wypadek na biurku zostawił jakąś monetę, chyba markę, żeby sprawdzić dziadkową uczciwość. Zdziwił się po powrocie, bo obok swojej monety zobaczył kilka leżących pfennigów, które dziadek “dorzucił”:) Takie miał poczucie humoru….


W styczniu 1945 wyprowadzono ich ze Stalagu i pieszo prowadzono dzień i noc, opowiadał, że spał idąc. Uciekł właśnie z tego “transportu”. Potem ukrywał się na Kaszubach. A jego rodzina mieszka w Lęborku!

Jako zdjęcie wyróżniające (czyli w tytule) wpisu umieściłem fotografię Stalag I A, zaczerpniętą ze strony na Facebook – Stalags.org. To był naprawdę ogromny obóz!

Poza tym mój nieoceniony pomocnik w tworzeniu tego bloga, czyli Tato, wyszperał w Internecie zdjęcia, na których widać także Wincentego (link na końcu tego wpisu). Dlatego właśnie postanowiłem opublikować wszystkie zdjęcia, jakie w przyszłości oddam Joannie na pamiątkę po jej dziadku i jakie w przeszłości oddałem do Muzeum II Wojny Światowej. Oraz jeden list. Może w ktoś odnajdzie tu swoich bliskich?

Poniższe zdjęcia mogą sugerować, że warunki w obozie były dość dobre. W rzeczywistości tak dobrze nie było. Szczegóły pod tym linkiem. 

Zacznę od listu, jaki Wit wysłał do Jadwigi, swojej siostry, a mojej Babci, 15 marca 1942 r.

Co mi rzuciło się w oczy? Najbardziej chyba „Czerwony Djabeł”. No i to, że prosił, by nie przysyłać mu paczek, bo nie ma aż tak źle. Ale to była tylko kurtuazja.

image032

A teraz zdjęcia. Opisy na podstawie podpisów na odwrocie.

1 czerwca 1942 r.

image001

Grudzień 1943 r.

image003

I jeszcze grudzień 1943 r.

image005

A tu coś niesamowitego. To samo przedstawienie ale inne zdjęcie (link Źródłowy na dole tego wpisu).

Stalag I A Stablack Obóz jeniecki w Stabławkach

“Chociaż sztucznie ale wesoło. Wicek. Stablack 1943”

image013

Wg Encyklopedii Warmii i Mazur:  Na początku 1941 roku w Stabławkach zaczął działać obozowy zespół dramatyczny, orkiestra oraz chór reprezentacyjny.

I tu mamy dowód: “Świąteczny chór. Stablack, 1943”.

Stalag 1 (2)

A to po prostu 1943 r. Chyba Boże Ciało w 1943 r. (w głębi ołtarz).

image007

Z tyłu tego zdjęcia poniżej napis: “Przy naszym ołtarzu. Proszę szukać mnie. W czerwcu 1943 r.” Wg mnie Wit to ten pierwszy z lewej, z samego brzegu. Tato uważa natomiast, że to ten stojący pierwszy z prawej, w mundurze. Natomiast żona Wita, Stanisława, też uważa, że Wit to ten pierwszy.

image011

I jeszcze raz. “Główny ołtarz”.

image009

Kolejne zdjęcia z obchodów Bożego Ciała w 1943 r. Na krzyżu wyraz PAX czyli Pokój.

image015

image017

image021

image025

image027

“Zdjęcie robione w dniu wyświęcenia kaplicy. Trochę nie udane. Na pamiątkę Mateczce. Wit. W sierpniu 1943”

Stalag 1 (3)

“U baraku świetlicy. Wit. W sierpniu 1943”

Stalag 1 (1)

Nieco później. “Przed zdaniem raportu w dniu otwarcia świetlicy. Wit. W sierpniu 1943 r.”

image019

“Najdroższej siostrzyczce Aneczce na pamiątkę od kochającego braciszka Wita. Stalag I A 1.08.42”

image029

I jeszcze jeden portret zbiorowy, bez daty.

image023

A na koniec podaję link do strony, gdzie jest kilka zdjęć z obozu Stalag I A. Autor tego wpisu napisał

Poniżej prezentuję zdjęcia, pochodzące z prywatnych zbiorów Pana Włodzimierza Gładysiaka (którego ojciec, Czesław Gładysiak – mieszkaniec powiatu kutnowskiego – był jeńcem Stalagu 1A) , przedstawiające życie w tym właśnie obozie, z nadzieją, że być może, ktoś rozpozna na nich swoich bliskich bądź znajomych.

No i mój Tato rozpoznał! Żeby zobaczyć tę stronę, kliknij tutaj.

Ja ukradnę mu jedno zdjęcie, sportowe. Wincenty to ten pierwszy z lewej strony.

Stalag I A Stablack Obóz jeniecki w Stabławkach

Tato, gratuluję spostrzegawczości!

About the Author

Karol Sienkiewicz
Author with 161 posts
More about Karol Sienkiewicz

Related Articles

12 komentarzy

  • Joanna Kwiecień 10, 2016 07.08 pm

    Wg żony Wita na zdjęciu przed ołtarzem, Wit to ten pierwszy z prawej:)

    Reply 
    • Karol Sienkiewicz Kwiecień 10, 2016 07.10 pm

      Czyli nie miałem racji 🙂

      Reply 
      • Robert Lipiec 02, 2017 07.29 pm

        Witam serdecznie . Pochodzę z okolic Kamińska. Na zdjęciu z widokiem mostu, aktualnie znajduje się droga w kierunku wsi Bukowiec. Natomiast nasyp służył dla kolei w kierunku Bagriatonowsk. W okolicy nie ma drugiego takiego nasypu. pozdrawiam

        Reply 
        • Karol Sienkiewicz Lipiec 02, 2017 07.58 pm

          Robert. Dzięki za zainteresowanie i zapraszam do lektury innych wpisów.

          Reply 
  • Janusz Kamiński Styczeń 16, 2018 11.06 pm

    Mój teść był jeńcem wojennym w Stalagu 1A. Był sanitariuszem w lazarecie obozowym. Pozostało po nim sporo zdjęć z obozu i drobne pamiątki, w tym aparat fotograficzny. Lazaret nie był ewakuowany przez Niemców. Kontynuował działalność dla Rosjan i dla repatriantów aż do lipca 1945 r.

    Reply 
    • Karol Sienkiewicz Styczeń 17, 2018 08.32 am

      Janusz, być może Wit oraz Twój teść kiedyś się spotkali? Takie zdjęcia i inne pamiątki są bardzo cenne dla bliskich. Warto mówić o tej historii.

      Reply 
      • Joanna Wardak Styczeń 30, 2018 11.58 pm

        Mój pradziadek – Stanisław Karczewski, trafił do Stalag 1A w 1939 roku, prawdopodobnie w styczniu 1940 zmarł i został tam pochowany /grób nr 40/ Niestety nie udało mi się znaleźć więcej informacji o jego osobie. Moja babcia tj. córka Stanisława Karczewskiego miała 3 latka jak wojsko zabrało jej tatę … Na zdjęciach które są w internecie nie rozpoznaje swojego taty. Bardzo chciałabym zabrać swoja babcie na grób ojca. Czy może ktoś z Państwa ma informację, czy te groby istnieja i w jakim stanie się zachowały?

        Reply 
  • Jerzy Necio Wrzesień 08, 2018 11.02 am

    Proszę łaskawie spojrzeć i porównać zdjęcia:
    http://jerzynecio.eu/2014/02/15/stablack-pozegnanie-prusow-jeniecka-europa/#more-256

    Pozdrawiam:

    Jerzy Necio

    Reply 
    • Karol Sienkiewicz Wrzesień 08, 2018 12.00 pm

      Jerzy Necio, być może to ta sama procesja.

      Reply 
  • Krzysztof Baran Marzec 19, 2019 02.53 pm

    Szanowni Państwo, Gmina Górowo Iławeckie jest w trakcie zbierania materiałów do stałej wystawy plenerowej oraz Izby Pamięci Stalagu IA Stablack. Serdecznie zapraszamy wszystkich do współpracy przy organizowaniu niniejszego przedsięwzięcia. Będziemy wdzięczni za podzielenie się wersją cyfrową (i nie tylko) wszelkich materiałów i pamiątek dotyczących Stalagu IA Stablack, jakie są w Państwa posiadaniu.
    Krzysztof Baran, z-ca wójta Gminy Górowo Iławeckie; e-mal: k.baran@uggorowo.pl; tel.: 897611143 | 510 977 177

    Reply 

Leave a Comment